Cách làm
- Trụng cá trong nước cho đến khi vừa đục — khoảng sáu phút. Vớt ra, giữ lại nước trụng làm nước dùng và xé cá, bỏ xương.
- Giã ớt đã ngâm, tỏi, hành tím, krachai, sả và mắm tôm trong cối thành sốt mịn. Máy xay được nhưng mất hương thơm — thêm chút nước dùng nếu máy bị kẹt.
- Cho cá đã xé vào cối và giã cho đến khi tạo thành sốt thô. Bước này là điều cho nam ya độ sánh đặc trưng, gần như kem.
- Đun nước cốt dừa trong nồi nặng đáy trên lửa vừa cho đến khi vừa sôi nhẹ và lớp dầu sáng nổi lên. Cho sốt cá-gia vị vào khuấy đều và nấu năm phút cho dậy mùi và màu đậm hơn.
- Đổ nước dùng đã giữ vào và ninh 25 phút, thỉnh thoảng khuấy. Sốt phải đặc đến mức bám muỗng. Nêm nước mắm và đường thốt nốt.
- Cuộn bún khanom jeen từng phần vào tô rộng. Múc nam ya nóng phủ lên trên thật rộng tay. Bày rau sống, đồ chua và miếng chanh ra để mỗi người tự pha tô của mình — đây là món ăn có sự tham gia.
Bối cảnh văn hóa
Khanom jeen là loại bún gạo lên men duy nhất trong ẩm thực Thái — bột nhão được ủ hai ngày trước khi ép, cho hương vị hơi chua, gần như có vị phô mai. Nam ya là phiên bản miền nam với cá; miền trung Thái Lan có nam prik (đậu phộng và ớt), miền bắc có nam ngiao (với cà chua và tiết heo). Đây là món ăn của hội chợ chùa và chợ sáng: bạn ngồi xuống, chỉ vào sốt, bà bán hàng múc cho bạn. Đống rau sống là salad ăn sáng, không phải đồ trang trí.
